Motten en tumuli

Een motte is een aangelegde aarden heuvel waarop een mottekasteel, een hoogmiddeleeuws burchttype, werd gebouwd. Meestal bestond het mottekasteel uit twee gedeelten, die beide op kunstmatige heuvels werden gebouwd. Op de hoogste motteheuvel (de opperhof) werd doorgaans een kasteel, burcht of een ander verdedigingswerk aangelegd. De motteheuvel met zijn toren vertegenwoordigde het residentiële (adellijke) en militaire karakter van de plaats. De lager gelegen voorburchten (de neerhof) vertegenwoordigden het dagelijkse leven.

Een tumulus is een Romeinse grafheuvel die opgetrokken werd boven het crematiegraf van een vooraanstaand persoon. De overledene werd meestal in een houten kist of in een houten of stenen grafkamer op de bodem van een schacht bijgezet. Tumuli vormen de enige bewaarde monumentale uitingen van het Romeinse begrafenisritueel in Vlaanderen. Ze werden over het algemeen opgetrokken op plaatsen waar ze vanuit de omgeving goed zichtbaar waren, aan een weg of aan de rand van een villadomein.

Volgende motten & tumuli in Landen werden erkend als beschermd monument:

  • Feodale Motte van Wange

    De feodale motheuvel, nabij de Kleine Gete, is een verdedigingsheuvel uit de late middeleeuwen. Oorspronkelijk dacht men dat het om een Romeinse grafheuvel ging, maar onderzoek heeft aangetoond dat het een middeleeuwse motheuvel betreft. De heuvel, die in de volksmond gekend is als ?De Tomme?, heeft een doorsnede van ca 25m en is ongeveer 4 à 5m hoog. De teruggevonden sporen tonen aan dat op deze motheuvel een soort verdedigingstoren stond, die eerst in hout en later in een meer duurzaam materiaal gebouwd werd.

  • Motte van Rumsdorp

    Deze Middeleeuwse aardophoping in Rumsdorp is gelegen in de vallei van de Molenbeek. De met struikgewas begroeide heuvel is ca 9m hoog en heeft een diameter van ca 38m. De Motte van Rumsdorp heeft de karakteristieke tweeledige structuur van de ?castrale motten?: enerzijds een opperhof met de versterking en anderzijds het lager gelegen voor- of neerhof met de boerderij, de dienstgebouwen en soms een castrale kapel. Het geheel werd volledig omgeven door grachten.

  • Tumulus 'Bortombe' Walsbets

    Deze Romeinse grafheuvel ligt in het ?Tombeveld?, ten zuidoosten van Landen en ten noordoosten van Walsbets en op ongeveer anderhalve kilometer van het Romeinse villacomplex Hemelrijk. In de grafkamer werden rijke giften teruggevonden, zoals munten, bronzen voorwerpen en kralen in glaspasta. Op basis van deze vondsten kon de grafheuvel gedateerd worden tussen de tweede helft van de 2de eeuw en het begin van de 3de eeuw.

  • Waasmontse tombe

    Op de top van een veld dat de Mersberg wordt genoemd ligt de Waasmontse Tom. De heuvel heeft een doorsnede van meer dan 70m. Door zijn grote afmetingen en uitzicht verschilt hij van de klassieke Gallo-Romeinse tumuli en de identificatie als Romeinse grafheuvel is dan ook twijfelachtig. Tot nog toe werd deze tumulus niet archeologisch onderzocht.

De 'Heemsberg' en de 'Tombe van Pepijn', de twee feodale motheuvels op de archeologische site van Sinte Gitter, maken deel uit van de bescherming als landschap van het Domein Gitterdal. Ook de Tombe van Middelwinden op de grens van Neer- en Overwinden werd als beschermd landschap erkend.