Slag bij Neerwinden 1693
Veerkracht na (tegen)Slag
DE SLAG
Op 29 juli 1693, tijdens de Negenjarige Oorlog, vond op het grondgebied van Landen een bloedig treffen plaats tussen Europese mogendheden.
Het Franse leger van Lodewijk XIV (ca. 70.000 man, aangevoerd door maarschalk de Luxembourg) stond er tegenover een geallieerde troepenmacht (ca. 50.000 man), onder bevel van Willem III van Oranje, stadhouder van de Nederlandse Republiek en sinds 1688 koning van Engeland. Onze streken - de zuidelijke Nederlanden - vielen in die periode onder de regering van de Spaanse Habsburger, koning Karel II. Spanje had zich in deze oorlog geschaard aan de kant van de Grote Alliantie, om de Franse expansiedrang tegen te gaan.
De veldslag rond Neerwinden begon rond 4 uur 's ochtends met indrukwekkend kanonnenvuur vanaf de geallieerde linie naar de Franse linie. De Franse infanterie viel de vooruitgeschoven stellingen van de geallieerden aan in Rumsdorp-Neerlanden en probeerde meermaals Neerwinden en Laar in te nemen. Na drie pogingen braken ze door. Een indrukwekkend cavaleriegevecht brak los op de velden rond de Heilige Kruiskapel. De slag duurde in totaal 12 uren en liep uit op een nederlaag voor het geallieerde leger. Aan beide zijden waren de verliezen echter hoog. De Fransen telden ca. 9.000 doden en gewonden, de geallieerden ca. 15.000. Veel vluchtende soldaten stierven door verdrinking in de Kleine Gete. Ondanks de zware verliezen was de impact van deze slag op het verdere verloop van de oorlog eerder beperkt. Jammer van de vele zinloos gesneuvelden...
DE IMPACT
Het is een beklijvend verhaal, ook voor onze lokale bevolking.
De dorpen Neerlanden, Rumsdorp, Neerwinden en Laar leden erg onder het oorlogsgeweld en bleven zwaar gehavend achter. Een jaar na de slag lagen er in het gebied nog steeds lijken en skeletten, van paarden en soldaten. Het grondwater geraakte verontreinigd, ziekten braken uit. De velden bleven onbewerkt en geraakten geheel bedekt met klaprozen. De Schotse reiziger Lord Perth schreef hierover in 1694: "alsof het bloed van vorig jaar wortel had geschoten en in de vorm van klaprozen weer aan de oppervlakte was gekomen".
En toch kwam het leven er uiteindelijk weer op gang. Hoeven en kerken werden hersteld of heropgebouwd, de bevolking groeide weer aan, akkers werden terug bewerkt. Dit toont de veerkracht van onze rijke landbouwstreek.
Omwille van de landbouweconomie bleef de streek nadien gespaard van industrialisatie en verstedelijking. Dat maakt dat het landschap van vandaag nog grotendeels hetzelfde is gebleven als het landschap ten tijde van de slag. De soldaten en het krijgsgewoel zijn gelukkig verdwenen. Wat overblijft is de herinnering, het landschap en enkele archeologische restanten.
LUISTERWANDELINGEN
In 2023 lanceerde de stad Landen drie luisterwandelingen over de slag bij Neerwinden. Aan de geallieerde kant van het slagveld ontdek je het verhaal vanuit geallieerd perspectief, aan de Franse kant vanuit Frans perspectief. Een derde wandeling is korter en is inhoudelijk ook meer geschikt voor jonge gezinnen.
Verteller Geert neemt jou vanuit zijn verwondering mee in de geschiedenis en laat daarbij kenners aan het woord.
Deze Nederlandstalige luisterwandelingen zijn te vinden in de gratis ‘beluister’-app, gerealiseerd door Beluister vzw. Momenteel werken zij aan vertalingen naar het Engels, Frans en Duits.
EDUCATIE
In 2025 werkte de Intergemeentelijke Onroerenderfgoeddienst (IOED) Zuid-Hageland voor de stad Landen een educatief pakket uit rond het traject en de luisterverhalen van de korte slagveldwandeling.
Kinderen uit het 4de tot 6de leerjaar kunnen zo kennismaken met het verhaal van deze grote Europese veldslag, zowel in de klas als op het slagveld zelf. Het educatief materiaal bevat invalshoeken vanuit meerdere onderwijsdoelen en legt links naar de leefwereld van de kinderen.
Dit project wordt gerealiseerd met financiële steun van LEADER Hageland+, het Europese programma voor plattelandsontwikkeling.
